Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Mart Ayı Olağan Meclis Toplantısı, ATSO Meclis Salonu’nda Meclis Başkanı Ahmet Öztürk başkanlığında gerçekleşti. Toplantıda 2025 yılına ilişkin ekonomik verileri değerlendiren ATSO Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Hacısüleyman, tarım sektöründe yüzde 8,8 oranında küçülme yaşandığını belirterek, kurda sınırlı bir hareketlenme olduğunu, ancak kur baskısının sürdüğünü ifade etti. Faiz indirimi beklentilerinin ise gerçekçi olmadığını dile getirdi. Küresel ticarette yaşanan dalgalanmaların ve Avrupa Birliği’nin serbest ticaret anlaşmalarının, avantaj ve dezavantajları da beraberinde getirdiğini ifade eden Başkan Hacısüleyman, “Küresel ölçekte herkes kendi sınırları içerisinde verimliliğini artırmaya çalışıyor. Ancak bunun dışında kalındığında üretim zorlaşıyor, ihracat yapmak güçleşiyor ve teknolojik gelişim de sekteye uğruyor” diye konuştu. 

ULUSLARARASI TİCARET VE SERBEST TİCARET ANLAŞMALARI

Başkan Hacısüleyman, Avrupa Birliği’nin Hindistan ve Mercosur ülkeleriyle imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarına değinerek, “Bildiğiniz gibi iki yıldır ticaret savaşlarını konuşuyoruz. Sonuçlarından etkilenmemek için bu anlaşmalar Avrupa Birliği açısından büyük önem taşıyor. Hindistan’a yapılan ihracat sıfır vergilerle veya çok düşük vergilerle gerçekleşiyor. Türkiye olarak biz bu avantajları tam olarak elde edemiyoruz. AB kendi iç ekonomisini geliştirmek ve dış ülkelerden ithalatı zorlaştırmak için devlet alımlarını kendi içinde döndürme kararı aldı. Küresel ticarette herkes kendi sınırları içinde verimliliğini artırmaya çalışıyor. Ancak bunun dışında kalındığında üretim zorlaşıyor, ihracat yapmak güçleşiyor ve teknolojik gelişim sekteye uğruyor” diye konuştu.

KÜRESEL OLAYLAR VE PETROL FİYATLARI

Başkan Hacısüleyman, Ortadoğu’da başlayan savaşın etkilerini değerlendirerek, “Petrol fiyatları savaş öncesi yükseldi, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişin kapanmasıyla fiyatlar 60 dolardan 107 dolara kadar çıktı. Bu artış enflasyonu, kurları ve politika faizini etkiliyor. Türkiye ise eşel mobil sistemiyle maliyet artışlarını dengelemeye çalışıyor” dedi.

KÜRESEL RİSKLER TURİZMİ ETKİLİYOR

Turizm sektörüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Başkan Hacısüleyman, Berlin ve Moskova fuarlarına katıldıklarını belirterek, bu ziyaretlerin önemli ekonomik göstergeler sunduğunu söyledi. Hacısüleyman, “Fuarlar sadece tanıtım değil, aynı zamanda bulunduğunuz ülkenin ekonomik algısını, fiyat seviyelerini ve harcama alışkanlıklarını gözlemleme imkânı veriyor” diye konuştu. Moskova’daki izlenimlerine de değinen Hacısüleyman, “Petrol ve doğalgaz gelirlerine rağmen Moskova’da hayat pahalılığının ciddi seviyede olduğunu gördük. İnsanlar fiyat artışlarından şikayetçiydi” dedi. Rusya’nın Antalya için en önemli kaynak pazarlardan biri olduğunu vurgulayan Hacısüleyman, “Ülkemiz 2025 yılında dünyadan 64 milyon ziyaretçi ağırladı ve yaklaşık 65 milyar dolarlık gelir elde ettik. Moskova bizim birinci kaynak pazarımız ve yılda yaklaşık 4 milyon misafir ağırlıyoruz” diye konuştu. 

REZERVASYONLARDA YAVAŞLAMA, KAYIPTA SINIRLI BEKLENTİ

Küresel gelişmelerin turizm üzerindeki etkisine dikkat çeken Hacısüleyman, “Dünyada olumsuz bir gelişme olduğunda rezervasyon akışında yaklaşık bir ay süren bir yavaşlama yaşanır. Bu çok doğal bir durum. İnsanlar, insani duygularla sorunlu bölgelere seyahat etmekten kaçınır” dedi. Özellikle ailelerin daha temkinli davrandığını belirten Hacısüleyman, “Antalya’da sezon başlangıcına yaklaşırken, özellikle çocuklu aileler rezervasyon yaparken daha ihtiyatlı davranıyor. Çünkü insanın kendisinden sorumlu olması başka, çocuğundan sorumlu olması başka” diye konuştu. Bu süreçte bazı rezervasyon kayıplarının kaçınılmaz olduğunu ifade eden Hacısüleyman, “Bu sürecin ne kadar süreceğini öngörmek mümkün değil. Dolayısıyla bir miktar doluluk ve ziyaretçi kaybı yaşayabiliriz” dedi. Kaybın sınırlı olacağını vurgulayan Hacısüleyman, “Bu kayıplar yüzde 50’ler, yüzde 30’lar seviyesinde değil. Tek haneli oranlarda bir düşüş öngörüyoruz. Turizm doğası gereği küresel gelişmelere duyarlı bir sektör. Seyahat insanların moral bulduğu bir alandır. Ancak jeopolitik riskler ve savaş ortamı devam ettiği sürece bu etkiyi hissetmemek mümkün değil” dedi. Savaş ve afetler karşısında etik bir duruş sergilediklerini de vurgulayan Hacısüleyman, “Bizim savaşlardan ya da doğal afetlerden faydalanmak gibi bir yaklaşımımız olamaz. Hepimiz insani duygularla hareket ediyoruz. Ancak bu tür durumlarda turizm talebinin farklı bölgelere kaydığı da bir gerçek. Bu da sektörün kendi içindeki doğal döngüyü oluşturuyor” diye konuştu.

2025 EKONOMİK GÖRÜNÜM: BÜYÜME, GELİR VE DIŞ TİCARET DENGESİ

2025 verilerinin şekillenmeye başladığını kaydeden Başkan Hacısüleyman, “Bu yıl, yüzde 3,6 oranında bir büyüme yakalamışız. Gayrisafi yurtiçi hasılamız 1,6 trilyon dolar olarak gerçekleşti. Kişi başına düşen gelir Türkiye genelinde ortalama 18 bin dolar civarında. Antalya’da biraz daha düşük ama toparlanma sürecindeyiz ve 17 binlerin üzerine çıkmış durumdayız” dedi. Hacısüleyman, ihracat ve ithalat rakamlarına ilişkin de, “Mal ihracatımız 273 milyar dolar, ithalatımız ise 365 milyar dolar. Aradaki fark 92 milyar dolar. Ancak hizmet ihracatıyla bu farkın bir kısmını kapatıyoruz. Böyle baktığımızda 2025’i yaklaşık 28,5 milyar dolarlık bir açıkla kapatmış durumdayız. Elbette arzumuz, bu açığın artı yönde gerçekleşmesi” diye konuştu.

TARIMDA DİKKAT ÇEKEN GERİLEME

Başkan Hacısüleyman, sektörlerdeki büyüme trendine değinerek, “2002–2025 yılları arasında tek bir sektörde azalma var, o da maalesef tarım. Tarımda yüzde 8,8 küçülme var, yani eksideyiz. Hizmette yüzde 4,6 büyüme, inşaatta yüzde 10,8, sanayide yüzde 2,9 büyüme var. Sanayideki yüzde 2,9’luk artış organize sanayi bölgelerimizden ziyade savunma sanayisiyle ilgili bir artış” dedi. Tarımsal üretim endeksine dikkat çeken Hacısüleyman, “2009 yılında 100 birim üretim varken, 2025’e gelindiğinde 141,5 birime ulaşılmış. Ancak bu büyüme eğrisindeki çökmenin 2025 yılında gerçekleştiğini net bir şekilde görüyoruz. Yani tarımda maalesef iyi bir yıl geçirmedik” ifadelerini kullandı.

ENFLASYON, KUR VE PARA POLİTİKASI

Şubat ayı enflasyon rakamlarını değerlendiren Hacısüleyman, “TÜFE yüzde 52,96, yıllık bazda yüzde 31,53, ÜFE’de ise yüzde 27,56. Kurda bir miktar hareketlenme var, sebebini biliyorsunuz. Dünya genelinde bir sıkıntı oluşunca kurlarda sıçrama olabiliyor. Petrol rezervlerindeki değişiklikler ekonomi üzerinde etkili oldu. Para Politikası Kurulu 22 Nisan’da toplanacak. Geçen sefer faizi yüzde 30,75 olarak bırakmıştı. Bundan sonraki aşamada kolay kolay yeni bir indirim beklememiz doğru değil. Beklentim faizin yine aynı seviyede kalacağı yönünde” dedi.